Μια από τις μεγαλύτερες συστηματικές ανασκοπήσεις που έχουν γίνει ποτέ για τη σχέση ΔΕΠΥ και πεπτικού συστήματος καταλήγει σε ένα νούμερο που αξίζει προσοχή: οι άνθρωποι με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας εμφανίζουν κατά 48% περισσότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν γαστρεντερικά προβλήματα σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Η μελέτη, που συγκέντρωσε δεδομένα από περίπου 1,9 εκατομμύρια ανθρώπους, δεν εξέτασε τον εγκέφαλο αλλά το έντερο — και αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον σημείο της.
Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του University of Warwick πραγματοποίησαν την πρώτη συστηματική ανασκόπηση που επικεντρώθηκε αποκλειστικά σε αυτή τη σύνδεση, συγκεντρώνοντας ευρήματα από πολλαπλές μελέτες σε ένα ενιαίο σώμα τεκμηρίωσης. Τα συμπτώματα που εμφανίζονται συχνότερα δεν είναι ένα μεμονωμένο πρόβλημα: περιλαμβάνουν ευερέθιστο έντερο, κοιλιακό πόνο, διάρροια και άλλες λειτουργικές διαταραχές του πεπτικού. Πρόκειται δηλαδή για ένα φάσμα ενοχλήσεων που επηρεάζουν την καθημερινότητα, όχι για μία μεμονωμένη διάγνωση.
Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου και οι πιθανές εξηγήσεις
Το βασικό ερώτημα που θέτει η ανασκόπηση είναι το «γιατί». Η επιστημονική κοινότητα στρέφεται στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου, το δίκτυο επικοινωνίας μέσω του οποίου το πεπτικό σύστημα και το κεντρικό νευρικό σύστημα αλληλεπιδρούν συνεχώς. Διαταραχές στην προσοχή, την παρορμητικότητα και την υπερκινητικότητα — τα βασικά χαρακτηριστικά της ΔΕΠΥ — μπορεί να συνοδεύονται από αλλαγές στη ρύθμιση αυτού του άξονα, με συνέπειες στη λειτουργία του εντέρου.
Δύο ακόμη παράγοντες μπαίνουν στο τραπέζι. Ο πρώτος είναι η διατρολή: άτομα με ΔΕΠΥ συχνά υιοθετούν διατροφικές συνήθειες που επιβαρύνουν το πεπτικό, είτε λόγω παρορμητικότητας είτε λόγω οργάνωσης των γευμάτων. Ο δεύτερος είναι τα φάρμακα. Οι θεραπείες για τη ΔΕΠΥ, ιδιαίτερα οι διεγερτικές ουσίες, είναι γνωστό ότι μπορούν να προκαλέσουν γαστρεντερικές παρενέργειες όπως ναυτία, μείωση της όρεξης ή δυσκοιλιότητα. Το ερώτημα που αφήνει ανοιχτό η ανασκόπηση είναι αν τα συμπτώματα προέρχονται από τη διαταραχή καθαυτή, από τη θεραπεία της ή από έναν συνδυασμό και των δύο.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Για τον πολίτη, το εύρημα έχει άμεση πρακτική αξία: αν κάποιος με ΔΕΠΥ εμφανίζει επίμονα πεπτικά ενοχλήματα, δεν πρέπει να τα αντιμετωπίζει ως τυχαία ή άσχετα με τη διάγνωσή του. Η σύνδεση δικαιολογεί μια πιο ολοκληρωμένη κλινική προσέγγιση, στην οποία ο γιατρός που παρακολουθεί τη ΔΕΠΥ ρωτά και για τη λειτουργία του πεπτικού, και αντίστροφα, ο γαστρεντερολόγος λαμβάνει υπόψη το ιστορικό ΔΕΠΥ.
Αξίζει να τονιστεί ότι η ανασκόπηση καταγράφει συσχέτιση, όχι αιτιότητα. Το 48% αφορά αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων σε επίπεδο πληθυσμού και δεν προβλέπει τι θα συμβεί σε ένα συγκεκριμένο άτομο. Παράλληλα, το μέγεθος του δείγματος — σχεδόν 2 εκατομμύρια άνθρωποι — δίνει στα ευρήματα βαρύτητα που δύσκολα αγνοείται. Το επόμενο βήμα για την έρευνα είναι να προσδιοριστεί ποιοι μηχανισμοί από τους προτεινόμενους έχουν τη μεγαλύτερη βαρύτητα και αν η αντιμετώπισή τους μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ατόμων με ΔΕΠΥ.
