Οι δηλώσεις του καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Νίκου Αλιβιζάτου για το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες έχουν προκαλέσει έντονο σχολιασμό στο πολιτικό σκηνικό. Μιλώντας το απόγευμα της Τρίτης 15 Σεπτεμβρίου σε εκδήλωση για τα 50 χρόνια από το δημοψήφισμα του 1974, ο κ. Αλιβιζάτος δεν απέκλεισε το σενάριο να στηθούν κάλπες νωρίτερα από τη λήξη της τετραετίας, εφόσον συντρέξουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τι ακριβώς είπε ο καθηγητής
Ο Αλιβιζάτος στάθηκε στη ρευστότητα του πολιτικού τοπίου και στην πίεση που ασκεί η ακρίβεια στα νοικοκυριά. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «καμία κυβέρνηση δεν επιλέγει να σύρεται στα πρόθυρα της εξάντλησης της θητείας της όταν τα ποσοστά της καταρρέουν». Η εκτίμησή του βασίζεται στην ανάγνωση των δημοσκοπήσεων του καλοκαιριού, οι οποίες καταγράφουν συρρίκνωση της διαφοράς μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων σε μονοψήφια ποσοστά, κάτι που θεωρείται ασυνήθιστο για κυβέρνηση που βρίσκεται μόλις στο δεύτερο έτος της δεύτερης θητείας της.
Ο συνταγματολόγος επισήμανε ότι το άρθρο 41 του Συντάγματος δίνει τη δυνατότητα στον Πρωθυπουργό να προσφύγει στη λαϊκή ετυμηγορία για «κρίσιμο εθνικό θέμα», αλλά και ότι η διάλυση της Βουλής παραμένει διακριτική ευχέρεια της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Ωστόσο, πρόσθεσε μια ενδιαφέρουσα παράμετρο: το οικονομικό επιτελείο θα πρέπει να διασφαλίσει ότι η προεκλογική περίοδος δεν θα συμπέσει με την αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας από τους θεσμούς, κάτι που θα μπορούσε να δημιουργήσει αρνητικές εντυπώσεις στις αγορές.
Τα τρία σενάρια για την κάλπη
Σύμφωνα με πηγές κοντά στον σχεδιασμό της κυβέρνησης, υπάρχουν τρία επικρατέστερα σενάρια. Το πρώτο προβλέπει εκλογές τον Οκτώβριο του 2026, αμέσως μετά τη ΔΕΘ και την παρουσίαση του νέου προϋπολογισμού. Το δεύτερο, και πιο πιθανό σύμφωνα με τον Αλιβιζάτο, τοποθετεί τις κάλπες την άνοιξη του 2027, συνδυάζοντας τις αυτοδιοικητικές εκλογές με τις εθνικές σε μία «μέρα-πακέτο». Το τρίτο σενάριο, που μοιάζει πλέον θεωρητικό, είναι η εξάντληση της θητείας τον Σεπτέμβριο του 2027.
Ο καθηγητής στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη να υπάρξει καθαρή εντολή για το ζήτημα της συνταγματικής αναθεώρησης. Όπως εξήγησε, η επόμενη Βουλή θα κληθεί να επικυρώσει αλλαγές που αφορούν τον τρόπο εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και τον περιορισμό της βουλευτικής ασυλίας. Δεν είναι τυχαίο ότι τα δύο μεγάλα κόμματα ήδη προετοιμάζουν λίστες υποψηφίων που θα στηρίξουν τις προτεινόμενες αλλαγές, γεγονός που καθιστά τον χρόνο των εκλογών κρίσιμο παράγοντα για το αποτέλεσμα της αναθεώρησης.
Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κομβικές. Η συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2027, που θα κατατεθεί στη Βουλή στα μέσα Νοεμβρίου, θα δώσει το στίγμα των προθέσεων της κυβέρνησης. Αν το οικονομικό επιτελείο ανακοινώσει νέα έκτακτα μέτρα στήριξης με ορίζοντα διετίας, τότε το πιθανότερο σενάριο είναι οι εκλογές να γίνουν στην άνοιξη του 2027. Αν αντιθέτως τα μέτρα έχουν χαρακτήρα «γέφυρας» έως το τέλος του έτους, τότε το φθινόπωρο του 2026 θα είναι η πιο ρεαλιστική επιλογή.
Για τον μέσο πολίτη, το διακύβευμα παραμένει πρακτικό: η ακρίβεια, το στεγαστικό και η καθημερινότητα θα καθορίσουν τη στάση του στην κάλπη, ανεξάρτητα από τον ακριβή μήνα διεξαγωγής της. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 62% των πολιτών θεωρεί πιθανή την πρόωρη προσφυγή, ενώ μόλις το 28% πιστεύει ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει τη θητεία της. Η ετυμηγορία, ωστόσο, θα έρθει από τις εξελίξεις στο μέτωπο της οικονομίας και όχι από τα θεωρητικά σενάρια των συνταγματολόγων.
