Η βιταμίνη D δεν είναι ένα «αθώο» συμπλήρωμα που ταιριάζει σε όλους με τον ίδιο τρόπο. Όταν τα επίπεδά της είναι ήδη επαρκή, η επιπλέον λήψη χωρίς ιατρικό λόγο μπορεί να μη δίνει όφελος και, σε ορισμένα δεδομένα, συνδέεται με χειρότερη πορεία στη νοητική λειτουργία.
Το κρίσιμο σημείο είναι η διαφορά ανάμεσα στη διόρθωση μιας έλλειψης και στη λήψη συμπληρώματος «για καλό». Η βιταμίνη D έχει ρόλο σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού, ενώ συχνά συζητείται και για τη σχέση της με τον εγκέφαλο. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερη παίρνει κάποιος τόσο καλύτερα προστατεύεται. Ιδίως σε άτομα που δεν έχουν διαπιστωμένη ανεπάρκεια, η ανεξέλεγκτη χρήση μπορεί να αλλάζει την ισορροπία χωρίς σαφές πρακτικό όφελος.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στο BMJ Open, μελέτη έξι ετών σε 5.065 εθελοντές άνω των 50 ετών εξέτασε τη σχέση των συμπληρωμάτων βιταμίνης D με τη νοητική πορεία. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 67 έτη και το 62% ήταν γυναίκες. Σχεδόν 4 στους 10, δηλαδή 2.004 άτομα, λάμβαναν συμπληρώματα βιταμίνης D.
Το εύρημα που χρειάζεται προσοχή είναι ότι η λήψη συμπληρωμάτων από ανθρώπους με φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα συσχετίστηκε με ταχύτερη έκπτωση των νοητικών λειτουργιών. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που παίρνει βιταμίνη D θα παρουσιάσει πρόβλημα, ούτε ότι το συμπλήρωμα είναι επικίνδυνο όταν υπάρχει πραγματική έλλειψη. Σημαίνει, όμως, ότι η προληπτική χρήση χωρίς εξέταση και χωρίς καθοδήγηση δεν είναι αυτονόητα ασφαλής επιλογή.
Τι σημαίνει αν παίρνετε βιταμίνη D χωρίς εξέταση
Για τον αναγνώστη, το πρακτικό μήνυμα είναι απλό: άλλο πράγμα η θεραπεία ανεπάρκειας και άλλο η καθημερινή λήψη επειδή «κάνει καλό». Η έλλειψη βιταμίνης D μπορεί να χρειάζεται διόρθωση, ειδικά σε άτομα με χαμηλή έκθεση στον ήλιο, μεγαλύτερη ηλικία ή συγκεκριμένα προβλήματα υγείας. Όμως η απόφαση πρέπει να βασίζεται σε μέτρηση και σε αξιολόγηση από γιατρό, όχι σε γενικές συμβουλές ή σε συνήθεια.
Η νοητική υγεία δεν εξαρτάται από ένα μόνο θρεπτικό συστατικό. Η μνήμη, η συγκέντρωση και η συνολική λειτουργία του εγκεφάλου επηρεάζονται από ύπνο, άσκηση, καρδιαγγειακή υγεία, διατροφή, φάρμακα, χρόνιες παθήσεις και κοινωνική δραστηριότητα. Ένα συμπλήρωμα δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτό το πλαίσιο, ενώ όταν λαμβάνεται χωρίς ανάγκη μπορεί να δημιουργεί ψευδή αίσθηση προστασίας.
Πότε χρειάζεται προσοχή με τα συμπληρώματα
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, όσοι παίρνουν πολλά φάρμακα και όσοι αγοράζουν συμπληρώματα χωρίς να ενημερώνουν τον γιατρό τους. Ακόμη και βιταμίνες που θεωρούνται συνηθισμένες μπορεί να μην είναι κατάλληλες για όλους, ειδικά αν λαμβάνονται σε υψηλές δόσεις ή για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Αν ήδη παίρνετε βιταμίνη D, δεν χρειάζεται πανικός ούτε απότομη διακοπή χωρίς συμβουλή. Το σωστό βήμα είναι να ελέγξετε αν υπάρχει πραγματική ένδειξη: εξέταση αίματος, συζήτηση για τη δόση, διάρκεια λήψης και επανεκτίμηση. Η βιταμίνη D μπορεί να είναι χρήσιμη όταν λείπει· όταν όμως δεν λείπει, η καλύτερη επιλογή είναι η τεκμηριωμένη χρήση και όχι η αυτόματη προσθήκη ακόμη ενός χαπιού στην καθημερινότητα.
