Η Αϊτή κατέγραψε από την αρχή του 2026 ένα από τα πιο βαρέα απολογιστικά στοιχεία της τρέχουσας κρίσης ασφαλείας: περίπου 5.700 άνθρωποι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν σε πράξεις βίας συμμοριών μέσα στους πρώτους εννέα μήνες της χρονιάς. Ο αριθμός δεν αποτυπώνει μόνο μια στατιστική επιδείνωση — δείχνει ότι η ένοπλη βία έχει μετατραπεί σε καθημερινή συνθήκη διαβίωσης για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, με τις συμμορίες να λειτουργούν ως de facto εξουσία σε συνοικίες της πρωτεύουσας Πορτ-ο-Πρενς και πέρα από αυτήν.
Το μέγεθος των 5.700 θυμάτων από τον Ιανουάριο προκύπτει από καταγραφές που συγκεντρώνουν υπηρεσίες του ΟΗΕ και ανθρωπιστικοί φορείς επιτόπου. Πρόκειται για συνδυασμό νεκρών και τραυματιών, γεγονός που σημαίνει ότι ο πραγματικός αριθμός των ανθρώπων που έχουν υποστεί σωματική βλάβη είναι ακόμη μεγαλύτερος από ό,τι υποδηλώνει μια απλή ανάγνωση του νούμερου: κάθε τραυματίας προσθέτει πίεση σε ένα σύστημα υγείας που έχει καταρρεύσει σε πολλές περιοχές, με νοσοκομεία να λειτουργούν χωρίς επαρκές προσωπικό, φάρμακα ή ασφαλή πρόσβαση.
Γιατί η βία δεν περιορίζεται σε μία πόλη
Η δράση των συμμοριών στην Αϊτή έχει επεκταθεί πέρα από τις γνωστές ζώνες ελέγχου τους στο Πορτ-ο-Πρενς. Οι ένοπλες ομάδες επεκτείνονται σε γειτονικές περιοχές και σε επαρχιακές πόλεις, διεκδικώντας δρόμους, λιμάνια και αγορές. Ο έλεγχος βασικών οδικών αρτηριών έχει άμεση επίπτωση στη μεταφορά τροφίμων, καυσίμων και ιατρικού υλικού, γεγονός που εξηγεί γιατί η ανθρωπιστική κρίση βαθαίνει ακόμη και σε περιοχές όπου δεν σημειώνονται καθημερινές ένοπλες συγκρούσεις. Οι κάτοικοι πληρώνουν τη βία δύο φορές: μία με την άμεση απειλή και μία με την κατάρρευση των βασικών αγαθών.
Η αποστολή διεθνούς αστυνομικής υποστήριξης που έχει αναπτυχθεί στη χώρα παραμένει υποστελεχωμένη σε σχέση με το μέγεθος της αποστολής που είχε αρχικά σχεδιαστεί. Παράλληλα, οι εκκλήσεις για ενίσχυση της τοπικής αστυνομίας και του στρατού προσκρούουν σε χρόνια προβλήματα: χαμηλούς μισθούς, διαφθορά και έλλειψη εξοπλισμού. Το αποτέλεσμα είναι ένα κενό εξουσίας που οι συμμορίες καλύπτουν με φόρους, εκβιασμούς και παράλληλες δομές δικαιοσύνης.
Τι σημαίνει ο αριθμός των 5.700 για τους ανθρώπους εκεί
Πίσω από κάθε καταγεγραμμένο θύμα υπάρχει ένα νοικοκυριό που χάνει εισόδημα, ένα παιδί που σταματά το σχολείο, μια οικογένεια που εγκαταλείπει το σπίτι της. Οι εκτοπισμοί μέσα στη χώρα έχουν φτάσει σε επίπεδα που ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο ανθρώπους από την αρχή της κρίσης, με πολλούς να ζουν σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς χωρίς σταθερή πρόσβαση σε νερό και αποχέτευση. Η βία των συμμοριών δεν είναι μόνο ζήτημα εγκληματικότητας — λειτουργεί ως μηχανισμός μαζικού εκτοπισμού.
Για τη διεθνή κοινότητα, το στοίχημα είναι διπλό: να μειωθεί η ροή όπλων προς τις συμμορίες, που συχνά προέρχονται από παράνομες διαδρομές στη λεκάνη της Καραϊβικής, και να στηριχθεί μια τοπική διοίκηση ικανή να ανακτήσει τον έλεγχο. Χωρίς και τα δύο, οι αριθμοί του 2026 θα αναθεωρηθούν προς τα πάνω μέχρι το τέλος της χρονιάς. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η κατεύθυνση: η βία αυξάνεται, οι δράστες δρουν με μεγαλύτερη αυτονομία και οι πολίτες έχουν όλο και λιγότερες επιλογές διαφυγής. Η Αϊτή δεν αντιμετωπίζει απλώς μια ακόμη κακή χρονιά — αντιμετωπίζει τη διάλυση του κράτους σε τμήματα της επικράτειάς της.
